Bilim & Doğa · Metin 12

Why Is the Sea Salty?

Deniz neden tuzlu?

Yağmurdan nehre, nehirden denize: tuzun okyanusa yolculuğu, buharlaşma ve insanı suyun üstünde tutan Lut Gölü.

Why Is the Sea Salty? metninin kapak görseli

Level 1 · Başlangıç · A1–A2

98 kelime · ~1 dk okuma

Metni dinle

Altı çizili kelimelere dokun!

Have you ever sea water? It is very ! But river water is not salty. Why?

Hiç deniz suyunun tadına baktın mı? Çok tuzludur! Ama nehir suyu tuzlu değildir. Neden?

The story starts with . Rain falls on rocks and takes very small bits of salt from them. Then this salt to the sea.

Hikâye yağmurla başlar. Yağmur kayaların üzerine yağar ve onlardan çok küçük tuz parçaları alır. Sonra nehirler bu tuzu denize taşır.

The makes the sea water warm. Some water goes up into the air and . But the salt stays in the sea. This happens again and again for millions of years.

Güneş deniz suyunu ısıtır. Suyun bir kısmı havaya yükselir ve gözden kaybolur. Ama tuz denizde kalır. Bu, milyonlarca yıl boyunca tekrar tekrar olur.

Some seas are very, very salty. In the Dead Sea, there is so much salt that you can on the water easily!

Bazı denizler çok ama çok tuzludur. Lut Gölü'nde o kadar çok tuz var ki suyun üstünde batmadan kolayca durabilirsin!

Gramer ipucu

Have you ever…? Hiç … mi?

Hayatında bir şeyi yapıp yapmadığını sormak için Have you ever + V3? kullanılır. Cevapta never ya da ever kullanılabilir.

Metinden:

Have you ever tasted sea water?

Başka örnekler:

  • Have you ever been to Izmir?Hiç İzmir'e gittin mi?
  • I have never seen snow.Hiç kar görmedim.

Bu metnin kelimeleri

  • taste fiil tadına bakmak Can I taste the soup?
  • salty sıfat tuzlu The chips are too salty.
  • rain isim yağmur I love the sound of rain.
  • river isim nehir The river is very long.
  • carry fiil taşımak Can you carry this bag?
  • sun isim güneş The sun is hot today.
  • disappear fiil kaybolmak, gözden yok olmak The cat disappeared under the bed.
  • float fiil (su üstünde) batmadan durmak Wood floats on water.

Anladın mı? Mini quiz

  1. Is river water salty?

  2. What takes small bits of salt from rocks?

  3. What happens to the salt when water goes up into the air?

  4. What can you do easily in the Dead Sea?

Level 2 · Orta · B1

138 kelime · ~1 dk okuma

Metni dinle

Altı çizili kelimelere dokun!

Rainwater is not completely pure. It is acidic, so when it falls on land it slowly breaks down rocks and some of the inside them, including salt.

Yağmur suyu tamamen saf değildir. Hafif asidiktir; bu yüzden karaya düştüğünde kayaları yavaş yavaş parçalar ve içlerindeki bazı mineralleri, tuz da dahil, çözer.

Streams and rivers carry these dissolved minerals downhill until they into the sea. River water contains only a little salt, and because it keeps moving, it never tastes salty.

Dereler ve nehirler bu çözünmüş mineralleri denize akana kadar yokuş aşağı taşır. Nehir suyu çok az tuz içerir ve sürekli hareket ettiği için asla tuzlu tadı olmaz.

In the ocean, things are different. The sun's heat makes water , but the salt is left behind. Over millions of years, the salt has to the level we taste today. Extra minerals also enter the sea from cracks in the .

Okyanusta durum farklıdır. Güneşin ısısı suyu buharlaştırır ama tuz geride kalır. Milyonlarca yıl boyunca tuz birikerek bugün tadını aldığımız seviyeye ulaştı. Deniz tabanındaki çatlaklardan da denize ek mineraller karışır.

On average, sea water is 3.5% salt – that's about 35 grams in every litre. In closed lakes like the Dead Sea, where water evaporates but cannot flow out, the water is about ten times saltier.

Deniz suyu ortalama olarak yaklaşık %3,5 tuzdur – bu da her litrede yaklaşık 35 gram demektir. Suyun buharlaşıp dışarı akamadığı Lut Gölü gibi kapalı göllerde su yaklaşık on kat daha tuzludur.

Gramer ipucu

Katlama: ten times saltier

“… kat daha …” demek için sayı + times + karşılaştırma ya da sayı + times + as + sıfat + as kullanılır.

Metinden:

the water is about ten times saltier

Başka örnekler:

  • My new phone is three times faster than my old one.Yeni telefonum eskisinden üç kat hızlı.
  • Petrol is twice as expensive as it was.Benzin eskisinin iki katı pahalı.

Bu metnin kelimeleri

  • slightly zarf biraz, hafifçe It's slightly cold today.
  • dissolve fiil çözmek, çözünmek Sugar dissolves in hot tea.
  • mineral isim mineral Water contains minerals.
  • flow fiil akmak The river flows into the sea.
  • evaporate fiil buharlaşmak Water evaporates in the sun.
  • build up öbek fiil birikmek Dust builds up under the bed.
  • seabed isim deniz tabanı Divers explored the seabed.
  • roughly zarf yaklaşık It costs roughly ten euros.

Anladın mı? Mini quiz

  1. Why can rain break down rocks?

  2. Why doesn't river water taste salty?

  3. What stays behind when sea water evaporates?

  4. On average, how much salt is in a litre of sea water?

Level 3 · İleri · B2

180 kelime · ~2 dk okuma

Metni dinle

Altı çizili kelimelere dokun!

Why the sea is salty is a simple question. The answer begins on land, with a slow process called chemical . Rain absorbs a little carbon dioxide from the air, becoming mildly acidic, and gradually breaks down rock, releasing dissolved substances such as sodium.

Denizin neden tuzlu olduğu, aldatıcı derecede basit bir sorudur. Cevap karada, kimyasal ayrışma denen yavaş bir süreçle başlar. Yağmur havadan biraz karbondioksit emerek hafif asidik hâle gelir ve kayaları yavaş yavaş parçalayarak sodyum gibi çözünmüş maddeleri serbest bırakır.

Rivers deliver these substances to the ocean, where they . When sea water evaporates, it leaves its dissolved salts behind, so over immense periods of time the ocean has become far saltier than the rivers that feed it. Further minerals, including chloride, enter the ocean from volcanic activity and on the sea floor.

Nehirler bu maddeleri okyanusa taşır ve orada birikirler. Deniz suyu buharlaştığında çözünmüş tuzları geride bırakır; bu yüzden çok uzun zaman dilimleri boyunca okyanus, onu besleyen nehirlerden çok daha tuzlu hâle gelmiştir. Klorür de dahil olmak üzere başka mineraller de volkanik faaliyetler ve deniz tabanındaki hidrotermal bacalar yoluyla okyanusa karışır.

Interestingly, the ocean is not getting noticeably saltier today. Scientists believe it has reached a rough : salt continues to arrive, but some is removed as minerals settle into sediments on the sea floor. Any change is extremely .

İlginç olan şu ki okyanus bugün belirgin şekilde daha tuzlu hâle gelmiyor. Bilim insanları okyanusun kabaca bir dengeye ulaştığını düşünüyor: tuz gelmeye devam ediyor ama bir kısmı, mineraller deniz tabanındaki tortulara çökerken ortamdan çıkıyor. Bir değişim varsa bile son derece yavaş.

Salinity varies around the world. Enclosed seas in hot, dry regions are saltier because evaporation is high, while lakes like the Dead Sea – with no outlet – are so salty that the water becomes extraordinarily , allowing visitors to float effortlessly.

Tuzluluk dünyanın farklı yerlerinde değişir. Sıcak ve kurak bölgelerdeki kapalı denizler, buharlaşma yüksek olduğu için daha tuzludur; dışarıya akışı olmayan, karayla çevrili Lut Gölü gibi göller ise o kadar tuzludur ki su olağanüstü yüzdürücü hâle gelir ve ziyaretçiler zahmetsizce suyun üstünde durabilir.

Gramer ipucu

Dolaylı soru: özne + fiil sırası

Soru kelimesiyle başlayan yan cümlede düzen düz cümledeki gibidir: why the sea is salty (is the sea salty değil).

Metinden:

Why the sea is salty is a deceptively simple question.

Başka örnekler:

  • I don't know where she lives.Nerede yaşadığını bilmiyorum.
  • Can you tell me what time it is?Saatin kaç olduğunu söyleyebilir misin?

Bu metnin kelimeleri

  • deceptively zarf aldatıcı biçimde The test looked deceptively easy.
  • weathering isim (kayaların) ayrışması, aşınması Weathering breaks rocks into smaller pieces.
  • accumulate fiil birikmek Snow accumulated on the roof.
  • hydrothermal vent isim hidrotermal baca (deniz tabanında sıcak su çıkışı) Strange animals live near hydrothermal vents.
  • equilibrium isim denge The system has reached equilibrium.
  • gradual sıfat aşamalı, yavaş yavaş olan There was a gradual change in the weather.
  • landlocked sıfat karayla çevrili, denize çıkışı olmayan Switzerland is a landlocked country.
  • buoyant sıfat yüzdürücü, kaldırma kuvveti yüksek Salt water is more buoyant than fresh water.

Anladın mı? Mini quiz

  1. How does rain become mildly acidic?

  2. Besides rivers, where do minerals like chloride come from?

  3. Why isn't the ocean getting noticeably saltier?

  4. Why can visitors float easily in the Dead Sea?

Tüm okumalar