Haberler · 17 Ekim 2026
A 1,200-Year-Old Hairless Dog From Peru
Peru'dan 1.200 yıllık tüysüz bir köpek
Peru'daki Castillo de Huarmey'de, Wari İmparatorluğu dönemine ait doğal yolla mumyalaşmış tüysüz bir köpek bulundu. Bu ırkın şimdiye kadarki en eski kesin kanıtlarından biri.
Günümüzden bir Peru tüysüz köpeği · Fotoğraf: PsamatheM · CC BY-SA 4.0
Level 1 · Başlangıç · A1–A2
Metni dinle
Altı çizili kelimelere dokun!
Peru has a special dog. It has no ! Its name is the Peruvian hairless dog. People in Peru love this dog very much.
Peru'nun özel bir köpeği var. Hiç tüyü yok! Adı Peru tüysüz köpeği. Peru'daki insanlar bu köpeği çok seviyor.
Scientists found a very old dog at a called Castillo de Huarmey. The dog is about 1,200 years old. It a mummy naturally, because the place is very .
Bilim insanları Castillo de Huarmey adlı bir alanda çok eski bir köpek buldu. Köpek yaklaşık 1.200 yıllık. Yer çok kuru olduğu için doğal yolla mumyaya dönüştü.
How do they know it was a hairless dog? These dogs often have teeth. The old dog also had missing teeth.
Bunun tüysüz bir köpek olduğunu nereden biliyorlar? Bu köpeklerin genellikle eksik dişleri olur. Eski köpeğin de eksik dişleri vardı.
The old people of Peru loved their dogs too. They a next to an important man. The dogs also ate , like their owners.
Peru'nun eski halkı da köpeklerini severdi. Önemli bir adamın yanına bir yavru köpek gömdüler. Köpekler de sahipleri gibi mısır yiyordu.
Gramer ipucu
How do they know …?
How do/does + özne + know …?: “… nereden biliyor?”. Bir bilginin kaynağını sormak için kullanılır.
Metinden:
How do they know it was a hairless dog?
Başka örnekler:
- How do you know my name?Adımı nereden biliyorsun?
- How does she know the answer?Cevabı nereden biliyor?
Bu metnin kelimeleri
- hair isim tüy, saç My cat has long hair.
- site isim alan, yer (kazı alanı) This is an old Roman site.
- become (became) fiil olmak, dönüşmek She became a doctor.
- dry sıfat kuru The desert is very dry.
- missing sıfat eksik, kayıp Two pages are missing.
- bury fiil gömmek The dog buried its bone.
- puppy isim yavru köpek The puppy is sleeping.
- corn isim mısır We grow corn in our garden.
Anladın mı? Mini quiz
-
What is special about the Peruvian dog?
Hiç tüyü yok.
-
Why did the dog become a mummy naturally?
Yer çok kuru olduğu için.
-
How do scientists know it was a hairless dog?
Eksik dişleri vardı.
-
What did the dogs eat?
Mısır.
Level 2 · Orta · B1
Metni dinle
Altı çizili kelimelere dokun!
Archaeologists have a naturally mummified hairless dog at Castillo de Huarmey, an important site of the Wari Empire about 300 kilometres north of Lima, Peru. The male dog is at least 1,200 years old, which makes it one of the oldest examples of the Peruvian hairless dog.
Arkeologlar, Peru'da Lima'nın yaklaşık 300 kilometre kuzeyindeki önemli bir Wari İmparatorluğu alanı olan Castillo de Huarmey'de doğal yolla mumyalaşmış tüysüz bir köpek tespit etti. Erkek köpek en az 1.200 yaşında; bu da onu Peru tüysüz köpeğinin doğrulanmış en eski örneklerinden biri yapıyor.
The team, from Dartmouth College and the University of Warsaw, studied 341 bones from at least 19 dogs. Hairless dogs are often born without some premolar teeth, and this helped the researchers recognise the . They also found a mummified dog skull with skin and ears that had been painted red with .
Dartmouth Koleji ve Varşova Üniversitesi'nden ekip en az 19 köpeğe ait 341 kemiği inceledi. Tüysüz köpekler çoğu zaman bazı küçük azı dişleri olmadan doğar ve bu özellik araştırmacıların ırkı tanımasına yardım etti. Ayrıca derisi ve kulakları olan, kırmızı zinober boyasıyla boyanmış mumyalanmış bir köpek kafatası da buldular.
The dogs seem to have been members of the community. A puppy was buried beside a man known as the "Master Basketmaker", and chemical tests show that the dogs ate a lot of maize, just like the people.
Köpekler toplumun değerli üyeleri gibi görünüyor. “Usta Sepetçi” olarak bilinen bir adamın yanına bir yavru köpek gömülmüştü ve kimyasal testler köpeklerin de tıpkı insanlar gibi bol mısır yediğini gösteriyor.
The study was published in the Journal of Anthropological Archaeology. Today the breed is a national : Peru it part of its cultural heritage in 2000.
Çalışma Journal of Anthropological Archaeology'de yayımlandı. Bugün bu ırk ulusal bir sembol: Peru 2000 yılında onu kültürel mirasının bir parçası ilan etti.
Gramer ipucu
seem to have + V3
seem to have + V3: “… gibi görünüyor (geçmişte)”. Geçmişle ilgili bir izlenimi anlatır.
Metinden:
The dogs seem to have been valued members of the community.
Başka örnekler:
- He seems to have forgotten.Unutmuş gibi görünüyor.
- They seem to have left early.Erken ayrılmış gibi görünüyorlar.
Bu metnin kelimeleri
- identify fiil tespit etmek, tanımlamak Police identified the man.
- confirm fiil doğrulamak Please confirm your booking.
- breed isim (hayvan) ırk, cins What breed is your dog?
- feature isim özellik The phone has a new feature.
- cinnabar isim zinober (kırmızı mineral boya) Cinnabar was used as red paint.
- value fiil değer vermek I value your friendship.
- symbol isim sembol, simge The dove is a symbol of peace.
- declare fiil ilan etmek They declared the area a national park.
Anladın mı? Mini quiz
-
Which empire does Castillo de Huarmey belong to?
Wari İmparatorluğu.
-
Which feature helped recognise the breed?
Eksik küçük azı dişleri.
-
What was the dog skull painted with?
Kırmızı zinober.
-
When did Peru declare the breed cultural heritage?
2000'de.
Level 3 · İleri · B2
Altı çizili kelimelere dokun!
With its smooth, often greyish skin and almost total lack of fur, the Peruvian hairless dog is instantly recognisable, and it has deep roots in the Andes. New research now provides some of the clearest archaeological evidence of its : a naturally mummified male hairless dog, at least 1,200 years old, at Castillo de Huarmey, a major centre of the Wari Empire about 300 kilometres north of Lima.
Pürüzsüz, çoğu zaman grimsi derisi ve neredeyse hiç tüyü olmamasıyla Peru tüysüz köpeği hemen tanınıyor ve And Dağları'nda derin köklere sahip. Yeni araştırma şimdi bu köpeğin eskiliğine dair en açık arkeolojik kanıtlardan bazılarını sunuyor: Lima'nın yaklaşık 300 kilometre kuzeyinde, Wari İmparatorluğu'nun önemli bir merkezi olan Castillo de Huarmey'de kazıyla çıkarılan, en az 1.200 yaşında, doğal yolla mumyalaşmış erkek bir tüysüz köpek.
The study, led by Weronika Tomczyk of Dartmouth College with colleagues from the University of Warsaw, analysed 341 bone specimens from at least 19 dogs. Because hairlessness in this breed is genetically linked to dental , notably missing premolars, the researchers could recognise hairless individuals from their jaws alone. Among the finds was a mummified skull that still skin and ears and had been coloured with cinnabar, a striking sign of treatment.
Dartmouth Koleji'nden Weronika Tomczyk liderliğinde, Varşova Üniversitesi'nden meslektaşlarıyla yürütülen çalışma, en az 19 köpeğe ait 341 kemik örneğini analiz etti. Bu ırkta tüysüzlük, genetik olarak diş anormallikleriyle, özellikle eksik küçük azı dişleriyle bağlantılı olduğundan araştırmacılar tüysüz bireyleri yalnızca çenelerinden tanıyabildi. Buluntular arasında hâlâ derisini ve kulaklarını koruyan ve zinoberle boyanmış mumyalanmış bir kafatası vardı; bu, törensel bir muamelenin çarpıcı bir işaretiydi.
Other evidence points to close bonds between people and animals. A puppy was laid to rest beside an individual known as the "Master Basketmaker", and isotopic analysis indicates that the dogs consumed large amounts of maize, which suggests they were fed from human food rather than left to .
Diğer kanıtlar insanlar ve hayvanlar arasındaki yakın bağlara işaret ediyor. “Usta Sepetçi” olarak bilinen bir kişinin yanına bir yavru köpek defnedilmişti; izotop analizi ise köpeklerin büyük miktarda mısır tükettiğini gösteriyor. Bu da kendi başlarına artık yiyecek aramaya bırakılmak yerine insanların yiyecek stoklarından beslendiklerini düşündürüyor.
Published in the Journal of Anthropological Archaeology, the findings add historical depth to a breed that Peru officially declared part of its national in 2000. They also remind us that the relationship between humans and dogs in the ancient Andes was not merely practical but, in some cases, carried real ritual and emotional significance.
Journal of Anthropological Archaeology'de yayımlanan bulgular, Peru'nun 2000 yılında resmî olarak ulusal mirasının bir parçası ilan ettiği bir ırka tarihsel derinlik katıyor. Ayrıca antik And'larda insanlarla köpekler arasındaki ilişkinin yalnızca pratik olmadığını, bazı durumlarda gerçek bir ritüel ve duygusal anlam taşıdığını hatırlatıyor.
Gramer ipucu
not merely … but …
not merely/only A but (also) B: “yalnızca A değil, (aynı zamanda) B”. Resmî yazıda vurgu katar.
Metinden:
was not merely practical but, in some cases, carried real ritual and emotional significance
Başka örnekler:
- It is not merely a job but a passion.Bu yalnızca bir iş değil, bir tutku.
- She is not only smart but also kind.Sadece zeki değil, aynı zamanda nazik.
Bu metnin kelimeleri
- antiquity isim eskilik, antik çağ The temple's antiquity is impressive.
- excavate fiil kazıyla çıkarmak They excavated an ancient city.
- anomaly isim anormallik The test showed a small anomaly.
- retain fiil korumak, muhafaza etmek The town retains its old charm.
- ceremonial sıfat törensel The king wore ceremonial clothes.
- supply isim stok, tedarik Food supplies are running low.
- scavenge fiil artık/çöp arasında yiyecek aramak Gulls scavenge for food at the port.
- heritage isim miras Hagia Sophia is part of our heritage.
Anladın mı? Mini quiz
-
How could researchers recognise hairless dogs from jaws alone?
Tüysüzlük eksik küçük azı dişleriyle bağlantılı.
-
What did the cinnabar-coloured skull suggest?
Törensel bir muamele.
-
What does the maize diet suggest?
İnsanların yiyecek stoklarından beslendiklerini.
-
Which word best describes the relationship between people and dogs?
Bazen ritüel ve duygusal.