Yemek & İçecek · Metin 111

Why Do We Want Something Sweet After Dinner?

Yemekten sonra neden canımız tatlı ister?

Akşam yemeğinden sonra gelen tatlı krizinin arkasında ne var? Alışkanlıklar, beyin ve şekerle ilgili kısa ve şaşırtıcı bir açıklama.

Why Do We Want Something Sweet After Dinner? metninin kapak görseli

Bir dilim çikolatalı kek (temsilî görsel) · Fotoğraf: Daria Yakovleva · CC0

Level 1 · Başlangıç · A1–A2

93 kelime · ~1 dk okuma

Altı çizili kelimelere dokun!

You finish a big dinner. You are . But ten minutes later, you want something : a piece of chocolate, a cake or some baklava. Why?

Büyük bir akşam yemeğini bitiriyorsun. Tokusun. Ama on dakika sonra canın tatlı bir şey istiyor: bir parça çikolata, bir kek ya da biraz baklava. Neden?

One reason is . If you eat dessert every evening, your body it. It says, "Where is my dessert?"

Nedenlerden biri alışkanlık. Her akşam tatlı yersen vücudun onu bekler. "Tatlım nerede?" der.

Another reason is your . Sugar makes the brain happy for a short time. So it asks for more.

Bir başka neden de beynin. Şeker beyni kısa bir süre mutlu eder. Bu yüzden daha fazlasını ister.

What can you do? Drink some water or tea, take a short , or eat a piece of . After a few days, the usually gets weaker.

Ne yapabilirsin? Biraz su ya da çay iç, kısa bir yürüyüş yap ya da bir parça meyve ye. Birkaç gün sonra tatlı isteği genellikle zayıflar.

Gramer ipucu

If + present, present

If + geniş zaman, geniş zaman: genel doğruları ve alışkanlıkları anlatır (“… -rsa … -r”).

Metinden:

If you eat dessert every evening, your body expects it.

Başka örnekler:

  • If you heat ice, it melts.Buzu ısıtırsan erir.
  • If I drink coffee late, I can't sleep.Geç kahve içersem uyuyamam.

Bu metnin kelimeleri

  • full sıfat tok; dolu No more, thanks. I'm full.
  • sweet sıfat tatlı This cake is too sweet.
  • habit isim alışkanlık Reading is a good habit.
  • expect fiil beklemek I expect him at six.
  • brain isim beyin The brain needs sleep.
  • walk isim yürüyüş Let's go for a walk.
  • fruit isim meyve Eat more fruit.
  • craving isim aşırı istek, aşerme I have a craving for chocolate.

Anladın mı? Mini quiz

  1. How do you feel after a big dinner, according to the text?

  2. What is one reason for wanting dessert?

  3. What does sugar do to the brain?

  4. What can help?

Level 2 · Orta · B1

177 kelime · ~1 dk okuma

Altı çizili kelimelere dokun!

It's a familiar moment. You have just eaten a large meal and you couldn't possibly eat another bite. Then, a few minutes later, you find yourself the fridge, looking for something sweet. Many people even say they have a separate "dessert stomach".

Tanıdık bir an. Az önce büyük bir yemek yedin ve bir lokma daha yemen imkânsız. Sonra, birkaç dakika sonra, kendini tatlı bir şey arayıp buzdolabını açarken buluyorsun. Pek çok kişi ayrı bir "tatlı midesi" olduğunu bile söylüyor.

Part of the explanation is . In many cultures, including Turkish culture, a meal often ends with something sweet, so the brain learns to the end of dinner with dessert. After years of this, the feels almost automatic.

Açıklamanın bir kısmı rutin. Türk kültürü de dahil pek çok kültürde yemek çoğu zaman tatlı bir şeyle biter; bu yüzden beyin yemeğin sonunu tatlıyla ilişkilendirmeyi öğrenir. Yıllar sonra bu istek neredeyse otomatik gelir.

There is also something called sensory-specific . When you eat a lot of one flavour, like salty food, you get tired of that flavour, but not of others. So a sweet taste suddenly feels new and , even when you are full.

Bir de duyuya özgü tokluk denen bir şey var. Tuzlu yemek gibi tek bir tattan çok yediğinde o tattan bıkarsın ama diğerlerinden bıkmazsın. Bu yüzden tok olsan bile tatlı bir tat birden yeni ve çekici gelir.

If you want to on dessert, experts suggest small changes: brush your teeth after dinner, drink a cup of tea, or choose fruit instead of a heavy dessert. Most people find that the habit becomes weaker after a couple of weeks. And the piece of baklava? That's perfectly fine.

Tatlıyı azaltmak istiyorsan uzmanlar küçük değişiklikler öneriyor: Yemekten sonra dişlerini fırçala, bir fincan çay iç ya da ağır bir tatlı yerine meyve seç. Çoğu kişi alışkanlığın birkaç hafta sonra zayıfladığını görüyor. Ya arada bir yenen bir dilim baklava? O tamamen sorun değil.

Gramer ipucu

find yourself + -ing

find yourself + V-ing: “kendini … -ırken bulmak”, yani farkında olmadan bir şey yapmak.

Metinden:

you find yourself opening the fridge

Başka örnekler:

  • I found myself singing in the shower.Kendimi duşta şarkı söylerken buldum.
  • She found herself smiling.Kendini gülümserken buldu.

Bu metnin kelimeleri

  • open fiil açmak Can you open the window?
  • routine isim rutin, alışılmış düzen Exercise is part of my daily routine.
  • link (with) fiil ilişkilendirmek, bağlamak I link this song with summer.
  • desire isim istek, arzu She has a strong desire to travel.
  • satiety isim tokluk Protein helps with satiety.
  • attractive sıfat çekici The offer is very attractive.
  • cut down (on) fiil azaltmak I'm trying to cut down on sugar.
  • occasional sıfat ara sıra olan He has the occasional coffee.

Anladın mı? Mini quiz

  1. What do many people say they have?

  2. Why does the desire feel automatic?

  3. What is sensory-specific satiety?

  4. Which is NOT suggested?

Level 3 · İleri · B2

224 kelime · ~2 dk okuma

Altı çizili kelimelere dokun!

The after-dinner sweet craving is so common that it has become a running joke: however full we claim to be, there always seems to be room for dessert. Far from being a sign of , this pattern turns out to have several fairly well-understood explanations, some physiological and some learned.

Yemek sonrası tatlı isteği o kadar yaygın ki süregelen bir şakaya dönüştü: Ne kadar tok olduğumuzu iddia edersek edelim, tatlıya her zaman yer var gibi görünür. Bu örüntü açgözlülüğün bir işareti olmaktan çok uzak; bazıları fizyolojik, bazıları öğrenilmiş olan, oldukça iyi anlaşılmış birkaç açıklaması var.

One is sensory-specific satiety, a phenomenon studied by researchers for decades. As we eat a particular food, the pleasure we get from it gradually , while our appetite for foods with different tastes and textures remains largely . After a savoury main course, a sweet dish therefore registers as and rewarding, even when the stomach is objectively full.

Biri, araştırmacıların onlarca yıldır incelediği bir olgu olan duyuya özgü tokluk. Belirli bir yiyeceği yedikçe ondan aldığımız zevk giderek azalır, öte yandan farklı tat ve dokulara sahip yiyeceklere olan iştahımız büyük ölçüde bozulmadan kalır. Bu nedenle tuzlu bir ana yemekten sonra tatlı bir yiyecek, mide nesnel olarak dolu olsa bile yeni ve ödüllendirici olarak algılanır.

Conditioning plays an equally important role. Where meals routinely end with something sweet, as they often do in Turkish households, the brain comes to dessert as the natural conclusion of eating. Sugar's effect on the brain's reward system reinforces the association, so that the urge can arise almost at the same time each evening.

Koşullanma da aynı derecede önemli bir rol oynar. Türk evlerinde sık sık olduğu gibi yemeklerin rutin olarak tatlı bir şeyle bittiği yerlerde beyin, tatlıyı yemeğin doğal sonu olarak beklemeye başlar. Şekerin beynin ödül sistemi üzerindeki etkisi bu ilişkiyi pekiştirir; böylece istek her akşam aynı saatte neredeyse refleks olarak ortaya çıkabilir.

Because the craving is partly learned, it can also be unlearned. Simple , such as brushing one's teeth after dinner, ending the meal with tea, or substituting fruit, can gradually weaken the cue. Nutritionists generally caution against strict , however; an occasional dessert enjoyed without guilt is far more sustainable than a rule that is broken every few days.

İstek kısmen öğrenilmiş olduğu için unutulabilir de. Yemekten sonra dişleri fırçalamak, yemeği çayla bitirmek ya da yerine meyve koymak gibi basit müdahaleler bu tetikleyiciyi zamanla zayıflatabilir. Ancak beslenme uzmanları genellikle katı yasaklara karşı uyarır; suçluluk duymadan yenen ara sıra bir tatlı, birkaç günde bir bozulan bir kuraldan çok daha sürdürülebilirdir.

Gramer ipucu

however + sıfat

however + sıfat + özne + fiil: “ne kadar … olursa olsun”.

Metinden:

however full we claim to be

Başka örnekler:

  • However tired I am, I always read before bed.Ne kadar yorgun olursam olayım yatmadan önce hep okurum.
  • However hard it is, don't give up.Ne kadar zor olursa olsun pes etme.

Bu metnin kelimeleri

  • greed isim açgözlülük His greed made him unpopular.
  • decline fiil azalmak, düşmek Sales declined last year.
  • intact sıfat bozulmamış, sağlam The old bridge is still intact.
  • novel sıfat yeni, alışılmamış That's a novel idea.
  • anticipate fiil beklemek, öngörmek We anticipate some delays.
  • reflexively zarf refleks olarak He reflexively closed his eyes.
  • intervention isim müdahale Early intervention is important.
  • prohibition isim yasak, yasaklama There is a prohibition on smoking here.

Anladın mı? Mini quiz

  1. How does the text describe the after-dinner craving?

  2. What happens in sensory-specific satiety?

  3. What reinforces the association between dinner and dessert?

  4. What do nutritionists caution against?

Tüm okumalar