Bilim & Doğa · Metin 114
Why Does the Moon Change Shape?
Ay neden şekil değiştirir?
Hilal, yarım ay, dolunay... Ay aslında hiç şekil değiştirmiyor. Evreleri, Güneş ışığını ve Ay'ın hep aynı yüzünü neden gördüğümüzü anlatan bir metin.
Gün batımında yükselen dolunay (temsilî görsel) · Fotoğraf: Giles Laurent · CC BY-SA 4.0
Level 1 · Başlangıç · A1–A2
Altı çizili kelimelere dokun!
Some nights the Moon is a line. Other nights it is a big, circle. Does the Moon really change shape?
Bazı geceler Ay ince bir çizgi. Bazı geceler büyük, yuvarlak bir daire. Ay gerçekten şekil değiştiriyor mu?
No, it doesn't. The Moon has no of its own. The Sun on it, and we see the bright part.
Hayır, değiştirmiyor. Ay'ın kendi ışığı yok. Güneş onun üzerine parlıyor ve biz parlak kısmı görüyoruz.
The Moon goes around the Earth. This takes about one . As it moves, we see more or less of its bright side.
Ay Dünya'nın etrafında dönüyor. Bu yaklaşık bir ay sürüyor. Hareket ettikçe parlak yüzünü daha çok ya da daha az görüyoruz.
When we see all of the bright side, it is a . When we see none of it, it is a . The shapes are called .
Parlak yüzün tamamını gördüğümüzde dolunay olur. Hiç görmediğimizde yeni ay olur. Bu şekillere evre denir.
Gramer ipucu
of its own
of + iyelik + own: “kendine ait”. its own = kendi(si)nin.
Metinden:
The Moon has no light of its own.
Başka örnekler:
- I want a room of my own.Kendime ait bir oda istiyorum.
- She has a car of her own.Kendine ait bir arabası var.
Bu metnin kelimeleri
- thin sıfat ince He's tall and thin.
- round sıfat yuvarlak We have a round table.
- light isim ışık Turn on the light, please.
- shine fiil parlamak The sun is shining today.
- month isim ay (takvim) I'll see you next month.
- full moon isim dolunay There's a full moon tonight.
- new moon isim yeni ay You can't see the new moon.
- phase isim evre, aşama The Moon has eight phases.
Anladın mı? Mini quiz
-
Does the Moon really change shape?
Hayır, değiştirmiyor.
-
Where does the Moon's light come from?
Güneş'ten.
-
How long does the Moon take to go around the Earth?
Yaklaşık bir ay.
-
What do we call it when we see all of the bright side?
Dolunay.
Level 2 · Orta · B1
Altı çizili kelimelere dokun!
Over about four weeks, the Moon seems to from a thin line to a full circle and then back again. For thousands of years, people used these changes as a calendar. In fact, the English word "month" comes from the same root as "moon".
Yaklaşık dört hafta boyunca Ay ince bir çizgiden tam bir daireye büyüyor, sonra yeniden küçülüyor gibi görünür. Binlerce yıl boyunca insanlar bu değişimleri takvim olarak kullandı. Hatta İngilizcedeki "month" (ay) kelimesi "moon" kelimesiyle aynı kökten gelir.
But the Moon itself never changes. Half of it is always by the Sun, just like half of the Earth always has daytime. What changes is our . As the Moon travels around the Earth, we see different amounts of its sunny half.
Ama Ay'ın kendisi hiç değişmez. Tıpkı Dünya'nın yarısında her zaman gündüz olması gibi, Ay'ın da yarısı her zaman Güneş tarafından aydınlatılır. Değişen bizim bakış açımızdır. Ay Dünya'nın etrafında dolaşırken güneşli yarısının farklı miktarlarını görürüz.
At new moon, the Moon is between the Earth and the Sun, so its bright side faces away from us. Then a thin appears, which grows night after night. At full moon, the Earth is in the middle, and we see the whole bright side. After that, the Moon slowly again.
Yeni ayda Ay, Dünya ile Güneş'in arasındadır; bu yüzden parlak yüzü bizden uzağa bakar. Sonra ince bir hilal belirir ve gece gece büyür. Dolunayda Dünya ortadadır ve parlak yüzün tamamını görürüz. Ondan sonra Ay yavaş yavaş yeniden kaybolur.
Here is another fact: we always see the same side of the Moon. The Moon once in exactly the same time it takes to go around the Earth, so the other side, sometimes called the "far side", is always hidden from us.
İşte başka şaşırtıcı bir bilgi: Ay'ın hep aynı yüzünü görürüz. Ay, Dünya'nın etrafında dolaşması için geçen sürenin tam aynısında kendi etrafında bir kez döner; bu yüzden bazen "uzak yüz" denen diğer taraf bizden hep gizli kalır.
Gramer ipucu
What changes is …
What + fiil + is …: vurgulu cümle. “Değişen şey … -dır.”
Metinden:
What changes is our view.
Başka örnekler:
- What matters is your health.Önemli olan senin sağlığın.
- What I need is a holiday.İhtiyacım olan şey bir tatil.
Bu metnin kelimeleri
- grow fiil büyümek Children grow quickly.
- shrink fiil küçülmek, çekmek My shirt shrank in the wash.
- light (lit) fiil aydınlatmak The room was lit by candles.
- view isim görüş, manzara, bakış We have a great view of the sea.
- crescent isim hilal A thin crescent appeared in the sky.
- disappear fiil kaybolmak The cat disappeared under the bed.
- surprising sıfat şaşırtıcı The result was surprising.
- spin fiil (kendi etrafında) dönmek The Earth spins once a day.
Anladın mı? Mini quiz
-
Where does the word "month" come from?
"moon" ile aynı kökten.
-
What actually changes during the phases?
Güneşli yarıya bakışımız.
-
Where is the Moon at new moon?
Dünya ile Güneş'in arasında.
-
Why do we always see the same side of the Moon?
Kendi etrafındaki dönüşü, Dünya etrafındaki turuyla aynı sürede.
Level 3 · İleri · B2
Altı çizili kelimelere dokun!
The lunar cycle is one of the oldest timekeepers humanity has. Long before written calendars, the steady progression from crescent to full moon and back again offered a reliable way to mark the passage of time, and many calendars, including the Islamic Hijri calendar, are still based on it. The cycle, roughly 29.5 days from one new moon to the next, is known as a synodic month.
Ay döngüsü insanlığın sahip olduğu en eski zaman ölçerlerden biridir. Yazılı takvimlerden çok önce, hilalden dolunaya ve tekrar geriye doğru düzenli ilerleme zamanın geçişini işaretlemenin güvenilir bir yolunu sunuyordu ve Hicri takvim de dahil pek çok takvim hâlâ ona dayanır. Bir yeni aydan diğerine kabaca 29,5 gün süren bu döngüye kavuşum ayı denir.
Contrary to a common , the phases are not caused by the Earth's shadow falling on the Moon; that only happens during a lunar . Instead, the phases are a matter of geometry. At any moment, the Sun exactly half of the Moon, and as the Moon orbits the Earth, the proportion of that lit hemisphere visible from our vantage point steadily changes.
Yaygın bir yanılgının aksine, evreler Dünya'nın gölgesinin Ay'a düşmesinden kaynaklanmaz; bu yalnızca bir ay tutulması sırasında olur. Evreler bunun yerine bir geometri meselesidir. Her an Güneş Ay'ın tam yarısını aydınlatır ve Ay Dünya'nın yörüngesinde dolandıkça, bizim bakış noktamızdan görünen aydınlık yarıkürenin oranı düzenli olarak değişir.
In the half of the cycle, the visible portion grows from a slender crescent through first quarter to the phase and finally full moon, when the Moon sits on the opposite side of the Earth from the Sun. The waning half reverses the sequence, until the Moon lies between the Earth and the Sun and its lit face points almost entirely away from us.
Döngünün büyüyen yarısında görünen kısım ince bir hilalden ilk dördün ve şişkin ay evresi üzerinden nihayet dolunaya, yani Ay'ın Dünya'nın Güneş'e göre karşı tarafında durduğu ana kadar büyür. Küçülen yarı bu sırayı tersine çevirir; ta ki Ay Dünya ile Güneş'in arasına girip aydınlık yüzü neredeyse tamamen bizden uzağa bakana kadar.
A further is that the same lunar face always looks toward us. Over billions of years, gravitational interaction with the Earth slowed the Moon's rotation until it matched its orbital period, a state called . As a result, the far side remained unseen until 1959, when a Soviet photographed it for the first time. It is sometimes misleadingly called the "dark side", although it receives just as much sunlight as the side we see.
Bir başka ilginç durum, Ay'ın hep aynı yüzünün bize dönük olmasıdır. Milyarlarca yıl boyunca Dünya ile kütleçekimsel etkileşim, Ay'ın dönüşünü yörünge süresine eşitlenene kadar yavaşlattı; bu duruma kütleçekimsel kilitlenme denir. Sonuç olarak uzak yüz, bir Sovyet uzay aracının onu ilk kez fotoğrafladığı 1959'a kadar görülmeden kaldı. Bazen yanıltıcı biçimde "karanlık yüz" diye anılır, oysa bizim gördüğümüz taraf kadar güneş ışığı alır.
Gramer ipucu
Contrary to …
Contrary to + isim: “… -in aksine”. Yaygın bir görüşü düzeltirken kullanılır.
Metinden:
Contrary to a common misconception
Başka örnekler:
- Contrary to popular belief, bats aren't blind.Yaygın inancın aksine yarasalar kör değildir.
- Contrary to the forecast, it was sunny.Hava tahmininin aksine güneşliydi.
Bu metnin kelimeleri
- misconception isim yanılgı, yanlış kanı It's a common misconception.
- eclipse isim tutulma We watched the solar eclipse.
- illuminate fiil aydınlatmak Lamps illuminated the street.
- wax (waxing) fiil (ay) büyümek The moon is waxing.
- gibbous sıfat şişkin (ay evresi) A gibbous moon is more than half lit.
- curiosity isim ilginç durum; merak The old coin is a real curiosity.
- tidal locking isim kütleçekimsel kilitlenme Tidal locking explains why we see one face.
- probe isim uzay sondası The probe sent back photos of Mars.
Anladın mı? Mini quiz
-
How long is a synodic month?
Kabaca 29,5 gün.
-
What causes the Moon's phases?
Gördüğümüz aydınlık yarının oranının değişmesi.
-
Where is the Moon at full moon?
Dünya'nın Güneş'e göre karşı tarafında.
-
Why is "dark side" a misleading name?
Uzak yüz de aynı miktarda güneş ışığı alıyor.