Yemek & İçecek · Metin 107

Why Doesn't Honey Go Bad?

Bal neden bozulmaz?

Yıllarca dolapta bekleyen bal neden bozulmaz? Az su, asidik yapı ve arıların küçük kimya hilesi; bir de şekerlenen bala ne yapmalı?

Why Doesn't Honey Go Bad? metninin kapak görseli

Kavanozlarda bal (temsilî görsel) · Fotoğraf: Deerpeter · CC BY-SA 4.0

Level 1 · Başlangıç · A1–A2

96 kelime · ~1 dk okuma

Altı çizili kelimelere dokun!

Most food goes after some days or weeks. Milk, bread and fruit don't long. But honey is different. It can stay good for a very, very long time!

Çoğu yiyecek birkaç gün ya da hafta sonra bozulur. Süt, ekmek ve meyve uzun dayanmaz. Ama bal farklı. Çok, çok uzun süre bozulmadan kalabilir!

Why? Honey has very little in it. Very small living things, like , need water to live. In honey, they can't .

Neden? Balın içinde çok az su var. Bakteri gibi çok küçük canlıların yaşamak için suya ihtiyacı var. Balın içinde çoğalamıyorlar.

Bees also add something special to the honey. It helps to keep the honey clean and safe.

Arılar da bala özel bir şey ekliyor. Bu, balı temiz ve güvenli tutmaya yardım ediyor.

Sometimes honey becomes hard and white. This is . Put the in warm water and it will become soft again. Always the jar well!

Bazen bal sertleşip beyazlaşır. Bu normal. Kavanozu ılık suya koy, yeniden yumuşar. Kavanozu her zaman iyi kapat!

Gramer ipucu

become + sıfat

become + sıfat: “… olmak, … hâle gelmek”. Bir durum değişikliğini anlatır.

Metinden:

Sometimes honey becomes hard and white.

Başka örnekler:

  • The weather became cold.Hava soğudu.
  • She became famous.Ünlü oldu.

Bu metnin kelimeleri

  • go bad kalıp bozulmak The milk has gone bad.
  • last fiil dayanmak, sürmek These batteries last a long time.
  • water isim su Plants need water.
  • bacteria isim bakteri Wash your hands to remove bacteria.
  • grow fiil büyümek, çoğalmak Tomatoes grow well here.
  • normal sıfat normal It's normal to be tired.
  • jar isim kavanoz Open the jar of jam.
  • close fiil kapatmak Close the door, please.

Anladın mı? Mini quiz

  1. Which foods don't last long?

  2. Why can't bacteria grow in honey?

  3. What can you do when honey becomes hard?

  4. Is it a problem when honey becomes white and hard?

Level 2 · Orta · B1

181 kelime · ~2 dk okuma

Altı çizili kelimelere dokun!

Have you ever found an old jar of honey at the back of a cupboard and wondered if it was still safe to eat? The answer is almost always yes. Honey is one of very few foods that can for years, even decades, without going bad.

Hiç dolabın arkasında eski bir bal kavanozu bulup hâlâ yenebilir mi diye düşündün mü? Cevap neredeyse her zaman evet. Bal, bozulmadan yıllarca, hatta on yıllarca dayanabilen çok az yiyecekten biri.

The main reason is water, or rather the of it. Honey contains only a small amount of water, and it is full of sugar. such as bacteria need water to survive, and the sugar in honey pulls water out of them, so they simply cannot .

Ana sebep su, ya da daha doğrusu suyun yokluğu. Bal yalnızca az miktarda su içerir ve şekerle doludur. Bakteri gibi mikropların hayatta kalmak için suya ihtiyacı vardır; baldaki şeker onların içindeki suyu çeker, bu yüzden basitçe çoğalamazlar.

Honey is also slightly , which bacteria don't like. And bees add an that produces tiny amounts of hydrogen peroxide, a natural disinfectant. Together, these things make honey a very hostile place for germs.

Bal ayrıca hafif asidiktir; bakteriler de bunu sevmez. Arılar da küçük miktarlarda doğal bir dezenfektan olan hidrojen peroksit üreten bir enzim ekler. Bunların hepsi birlikte balı mikroplar için oldukça düşmanca bir yer hâline getirir.

If your honey becomes thick and grainy, don't worry. This is called crystallisation, and it is completely natural. Just put the jar in warm, not hot, water and stir. The only real danger is : if water gets in, honey can start to , so always keep the lid tightly closed.

Balın koyulaşıp şekerlenirse endişelenme. Buna kristalleşme denir ve tamamen doğaldır. Kavanozu sıcak değil, ılık suya koy ve karıştır. Tek gerçek tehlike nem: İçine su girerse bal mayalanmaya başlayabilir, bu yüzden kapağı her zaman sıkıca kapalı tut.

Gramer ipucu

Have you ever …?

Have you ever + V3?: “Hiç … -dın mı?” Hayat deneyimini sorar.

Metinden:

Have you ever found an old jar of honey

Başka örnekler:

  • Have you ever been to London?Hiç Londra'ya gittin mi?
  • Have you ever eaten sushi?Hiç suşi yedin mi?

Bu metnin kelimeleri

  • last fiil dayanmak The good weather didn't last.
  • lack isim eksiklik, yokluk The plants died from lack of water.
  • microbe isim mikrop Microbes are too small to see.
  • multiply fiil çoğalmak Bacteria multiply quickly in warm food.
  • acidic sıfat asidik Lemon juice is acidic.
  • enzyme isim enzim Enzymes help us digest food.
  • moisture isim nem Keep the bread away from moisture.
  • ferment fiil mayalanmak, fermente olmak Grapes ferment into wine.

Anladın mı? Mini quiz

  1. Is old honey usually safe to eat?

  2. What does the sugar in honey do to bacteria?

  3. What do bees add to honey?

  4. What is the only real danger for honey?

Level 3 · İleri · B2

216 kelime · ~2 dk okuma

Altı çizili kelimelere dokun!

Archaeologists excavating ancient Egyptian tombs have reportedly found pots of honey thousands of years old that were still, in principle, . Whether or not anyone was brave enough to taste them, the stories illustrate a genuine scientific : honey is one of the very few natural foods that, stored properly, resists spoilage almost indefinitely.

Antik Mısır mezarlarında kazı yapan arkeologların, binlerce yıllık olup prensipte hâlâ yenebilir durumdaki bal kaplarını buldukları bildiriliyor. Kimsenin onları tatmaya cesaret edip etmediğinden bağımsız olarak, bu hikâyeler gerçek bir bilimsel merak konusunu gözler önüne seriyor: Bal, doğru saklandığında bozulmaya neredeyse süresiz direnen çok az doğal yiyecekten biri.

The explanation begins with its . Honey is a supersaturated sugar solution containing only around 17 per cent water. Microorganisms placed in such an environment lose water to the surrounding sugar through osmosis and become , unable to grow or reproduce.

Açıklama bileşimiyle başlıyor. Bal yalnızca yaklaşık yüzde 17 su içeren, aşırı doymuş bir şeker çözeltisidir. Böyle bir ortama giren mikroorganizmalar, ozmoz yoluyla suyunu çevredeki şekere kaptırır ve susuz kalarak büyüyemez ya da çoğalamaz hâle gelir.

Two further factors this defence. Honey is mildly acidic, creating conditions most bacteria find unfavourable. In addition, bees introduce an enzyme, glucose oxidase, which generates small quantities of hydrogen peroxide, an compound. The combination of low moisture, acidity and this chemical protection makes honey remarkably inhospitable to organisms.

İki etken daha bu savunmayı güçlendirir. Bal hafif asidiktir ve çoğu bakterinin elverişsiz bulduğu koşullar yaratır. Buna ek olarak arılar, antiseptik bir bileşik olan hidrojen peroksiti küçük miktarlarda üreten glukoz oksidaz adlı bir enzim ekler. Düşük nem, asitlik ve bu kimyasal korumanın birleşimi, balı bozulmaya yol açan organizmalar için dikkat çekici derecede elverişsiz kılar.

Two practical points follow. First, crystallisation, when honey turns cloudy and grainy, is a natural physical change rather than a sign of ; gentle warming in a water bath restores its texture. Second, honey's protection depends on staying dry. Because it readily absorbs moisture from the air, an open jar can eventually ferment, which is why the humble advice to keep the lid tightly closed matters more than it might appear.

Bundan iki pratik sonuç çıkıyor. Birincisi, balın bulanıklaşıp tanecikli hâle geldiği kristalleşme, bozulma belirtisi değil doğal bir fiziksel değişimdir; benmari usulü hafifçe ısıtmak dokusunu geri kazandırır. İkincisi, balın koruması kuru kalmasına bağlıdır. Havadaki nemi kolayca emdiği için açık bir kavanoz sonunda mayalanabilir; kapağı sıkıca kapalı tutma yönündeki basit tavsiye bu yüzden göründüğünden daha önemlidir.

Gramer ipucu

rather than

X rather than Y: “Y değil X”. Yanlış bir yorumu düzeltmek için kullanılır.

Metinden:

is a natural physical change rather than a sign of deterioration

Başka örnekler:

  • It's a habit rather than a rule.Bu bir kural değil, alışkanlık.
  • Call rather than text.Mesaj atmak yerine ara.

Bu metnin kelimeleri

  • edible sıfat yenebilir Are these mushrooms edible?
  • curiosity isim ilginç şey, merak The old machine is a museum curiosity.
  • composition isim bileşim What is the composition of this rock?
  • dehydrated sıfat susuz kalmış Drink water so you don't get dehydrated.
  • reinforce fiil güçlendirmek, pekiştirmek The results reinforce our idea.
  • antiseptic sıfat antiseptik, mikrop öldürücü Clean the cut with an antiseptic cream.
  • spoilage isim bozulma (gıda) Cold storage reduces spoilage.
  • deterioration isim bozulma, kötüleşme There was a deterioration in his health.

Anladın mı? Mini quiz

  1. What do the stories about Egyptian tombs illustrate?

  2. What happens to microorganisms in honey?

  3. What does glucose oxidase produce?

  4. Why is keeping the lid closed important?

Tüm okumalar