Bilim & Doğa · Metin 60
The Storks Above the Bosphorus
Boğaz'ın üstündeki leylekler
Her sonbahar binlerce leylek İstanbul semalarından Afrika'ya geçer. Peki neden denizin üstünden değil de Boğaz'dan geçerler? Kanat çırpmadan uçmanın sırrı.
Göç eden beyaz leylekler (temsilî görsel) · Fotoğraf: Mohammad Daraghmeh 19 · CC BY-SA 4.0
Level 1 · Başlangıç · A1–A2
Metni dinle
Altı çizili kelimelere dokun!
Every year in late summer, something happens in the sky above Istanbul. Thousands of white storks fly over the city.
Her yıl yaz sonunda İstanbul'un üzerindeki gökyüzünde şaşırtıcı bir şey olur. Binlerce beyaz leylek şehrin üzerinden uçar.
Storks live in Europe in summer. In , they fly to Africa because it is warm there and there is more food. In spring, they to Europe.
Leylekler yazın Avrupa'da yaşar. Sonbaharda Afrika'ya uçarlar çünkü orası sıcaktır ve daha çok yiyecek vardır. İlkbaharda Avrupa'ya geri dönerler.
Storks are big, birds. They do not like to their for a long time. They use warm air that goes up from the land. This warm air lifts them high, and then they slowly.
Leylekler büyük, ağır kuşlardır. Uzun süre kanat çırpmayı sevmezler. Karadan yükselen sıcak havayı kullanırlar. Bu sıcak hava onları yükseğe kaldırır, sonra yavaşça süzülürler.
There is no warm air like this over the sea. So storks do not fly over big seas. They cross at the places, like the Bosphorus in Istanbul.
Denizin üstünde böyle sıcak hava yoktur. Bu yüzden leylekler büyük denizlerin üstünden uçmaz. İstanbul Boğazı gibi en dar yerlerden geçerler.
Gramer ipucu
Superlative: the narrowest
Kısa sıfatlarda en üstünlük: the + sıfat + -est. narrow → the narrowest (en dar).
Metinden:
They cross at the narrowest places
Başka örnekler:
- Everest is the highest mountain in the world.Everest dünyanın en yüksek dağıdır.
- This is the cheapest hotel in town.Bu, kasabanın en ucuz oteli.
Bu metnin kelimeleri
- amazing sıfat şaşırtıcı, harika The view from the top is amazing.
- autumn isim sonbahar The leaves fall in autumn.
- return fiil geri dönmek We return home on Sunday.
- heavy sıfat ağır This box is very heavy.
- flap fiil (kanat) çırpmak The bird flapped its wings and flew away.
- wing isim kanat A butterfly has four wings.
- glide fiil süzülmek The eagle glided over the valley.
- narrow sıfat dar (narrowest: en dar) This is the narrowest street in the city.
Anladın mı? Mini quiz
-
When do storks fly over Istanbul on their way south?
Yaz sonunda.
-
Why do storks fly to Africa?
Orası sıcak ve daha çok yiyecek var.
-
What lifts storks high in the sky?
Karadan yükselen sıcak hava.
-
Why do storks cross at the Bosphorus?
Dar bir yer.
Level 2 · Orta · B1
Metni dinle
Altı çizili kelimelere dokun!
If you look up at the Istanbul sky in late August or September, you may see a strange : hundreds of large black-and-white birds circling slowly, higher and higher. These are white storks on their long from Europe to Africa.
Ağustos sonunda ya da eylülde İstanbul semalarına bakarsan tuhaf bir manzara görebilirsin: Yüzlerce büyük siyah beyaz kuş yavaşça, giderek yükselerek daireler çiziyor. Bunlar Avrupa'dan Afrika'ya uzun yolculuklarındaki beyaz leylekler.
Storks are heavy birds with very large wings, and flapping uses a lot of . Instead, they ride , columns of warm air that rise from land heated by the sun. A stork circles inside a thermal until it gains height, then glides forward, slowly losing height until it finds the next one.
Leylekler çok büyük kanatları olan ağır kuşlardır ve kanat çırpmak çok enerji harcatır. Bunun yerine termal denen, güneşin ısıttığı karadan yükselen sıcak hava sütunlarına binerler. Bir leylek yükseklik kazanana kadar bir termalin içinde daire çizer, sonra öne doğru süzülür ve bir sonrakini bulana kadar yavaş yavaş irtifa kaybeder.
The problem is that the sea does not heat up like land, so there are almost no thermals over open water. For this reason, storks long sea crossings. Birds from eastern Europe follow the land around the Black Sea and cross at the Bosphorus, where Europe and Asia are less than a kilometre apart in places.
Sorun şu ki deniz kara gibi ısınmaz, bu yüzden açık suyun üstünde neredeyse hiç termal yoktur. Bu nedenle leylekler uzun deniz geçişlerinden kaçınır. Doğu Avrupa'dan gelen kuşlar Karadeniz'in çevresindeki karayı izler ve Avrupa ile Asya'nın yer yer bir kilometreden az uzaklıkta olduğu Boğaz'dan geçer.
This makes Istanbul one of the most important for migrating birds in the world. Every autumn, birdwatchers gather on hills on both sides of the city to the storks, as well as eagles, buzzards and other birds of .
Bu da İstanbul'u dünyada göç eden kuşlar için en önemli darboğazlardan biri yapıyor. Her sonbahar kuş gözlemcileri leylekleri, kartalları, şahinleri ve diğer yırtıcı kuşları saymak için şehrin iki yakasındaki tepelerde toplanıyor.
Gramer ipucu
Instead, …
Instead (cümle başında), az önce söylenen şeyin yerine yapılanı anlatır: “Bunun yerine …”.
Metinden:
Instead, they ride thermals
Başka örnekler:
- I didn't take the bus. Instead, I walked.Otobüse binmedim. Onun yerine yürüdüm.
- He never calls. Instead, he sends messages.Hiç aramaz. Bunun yerine mesaj atar.
Bu metnin kelimeleri
- sight isim manzara The old bridge is a beautiful sight.
- journey isim yolculuk The journey took six hours.
- energy isim enerji Children have so much energy!
- thermal isim termal, yükselen sıcak hava akımı Eagles use thermals to climb high.
- avoid fiil kaçınmak Try to avoid sugary drinks.
- bottleneck isim darboğaz The bridge is a bottleneck for traffic.
- count fiil saymak Can you count to ten in German?
- prey isim av (bird of prey: yırtıcı kuş) The lion watched its prey.
Anladın mı? Mini quiz
-
Why don't storks like flapping their wings?
Çok enerji harcatır.
-
What is a thermal?
Karadan yükselen sıcak hava sütunu.
-
Why are there almost no thermals over the sea?
Deniz kara gibi ısınmaz.
-
What do birdwatchers do every autumn in Istanbul?
Kuşları sayarlar.
Level 3 · İleri · B2
Metni dinle
Altı çizili kelimelere dokun!
Each year, as summer gives way to autumn, the skies over Istanbul host one of the great natural of the Western Palearctic. Vast flocks of white storks, sometimes numbering in the thousands, spiral upwards over the city's hills before drifting south across the Bosphorus on their way to wintering grounds in Africa.
Her yıl yaz yerini sonbahara bırakırken İstanbul semaları Batı Palearktik'in büyük doğa gösterilerinden birine ev sahipliği yapar. Bazen binlerle sayılan devasa beyaz leylek sürüleri, Afrika'daki kışlama alanlarına giderken Boğaz'ın üzerinden güneye doğru süzülmeden önce şehrin tepelerinin üstünde sarmal çizerek yükselir.
The route is dictated by physics. A white stork can weigh well over three kilograms, and sustained flapping flight would its energy reserves long before it reached Africa. Instead, it relies on soaring: exploiting thermals, rising columns of air warmed by sun-heated ground, to gain altitude with almost no , and then gliding for kilometres before seeking the next updraft.
Rotayı fizik belirler. Bir beyaz leylek üç kilogramı rahatlıkla geçebilir ve sürekli kanat çırparak uçmak, Afrika'ya ulaşmasından çok önce enerji rezervlerini tüketirdi. Bunun yerine süzülerek uçmaya güvenir: güneşin ısıttığı zeminden yükselen hava sütunları olan termallerden yararlanarak neredeyse hiç çaba harcamadan irtifa kazanır, sonra bir sonraki yükselen akımı aramadan önce kilometrelerce süzülür.
Water, however, warms far more slowly than land and generates few usable thermals, which turns open sea into a formidable . Soaring birds therefore through a handful of narrow land bridges and short crossings: Gibraltar in the west, the Bosphorus in the east, and further on, the land bridge between the Mediterranean and the Red Sea.
Ancak su karadan çok daha yavaş ısınır ve kullanılabilir pek az termal üretir; bu da açık denizi zorlu bir engele dönüştürür. Bu yüzden süzülerek uçan kuşlar bir avuç dar kara köprüsünden ve kısa geçişten akın eder: batıda Cebelitarık, doğuda Boğaz ve daha ileride Akdeniz ile Kızıldeniz arasındaki kara köprüsü.
This geographical has made Istanbul a magnet for ornithologists, who have monitored the autumn passage for decades from vantage points such as Çamlıca Hill. Their counts matter: because so much of a passes through such narrow corridors, these sites offer a rare opportunity to track long-term changes and, increasingly, the of a warming climate on migration timing.
Bu coğrafi kısıtlama İstanbul'u, Çamlıca Tepesi gibi gözlem noktalarından onlarca yıldır sonbahar geçişini izleyen ornitologlar için bir mıknatısa dönüştürdü. Yaptıkları sayımlar önemli: Bir popülasyonun bu kadar büyük bölümü bu kadar dar koridorlardan geçtiği için bu alanlar uzun vadeli değişimleri ve giderek artan biçimde ısınan iklimin göç zamanlaması üzerindeki etkisini izlemek için ender bir fırsat sunuyor.
Gramer ipucu
Koşul cümlesi: would + V1 (gerçek dışı sonuç)
would + V1, gerçekleşmeyen bir durumun sonucunu anlatır: “… -ırdı/-erdi”. Burada şart (if it flapped all the way) gizlidir.
Metinden:
sustained flapping flight would exhaust its energy reserves
Başka örnekler:
- Walking there would take three hours.Oraya yürümek üç saat sürerdi.
- A bigger car would cost too much.Daha büyük bir araba çok pahalıya gelirdi.
Bu metnin kelimeleri
- spectacle isim gösteri, seyirlik manzara The fireworks were a wonderful spectacle.
- exhaust fiil tüketmek, bitirmek The long walk exhausted the children.
- effort isim çaba Learning a language takes effort.
- barrier isim engel, bariyer Language can be a barrier to communication.
- funnel fiil huni gibi akmak, bir noktaya yığılmak Fans funnelled through the gates.
- constraint isim kısıtlama Time is our biggest constraint.
- population isim nüfus, popülasyon The bird population has fallen.
- impact isim etki The new law had a big impact.
Anladın mı? Mini quiz
-
Why can't a stork rely on flapping flight all the way to Africa?
Enerji rezervlerini tüketirdi.
-
Why is open sea a barrier for soaring birds?
Kullanılabilir pek az termal üretir.
-
Which place is mentioned as a crossing point in the west?
Cebelitarık.
-
Why are bird counts at narrow corridors valuable?
Uzun vadeli değişimleri izlemeye yardım ederler.