IELTS · Sınav metni · Metin 156
The Battery Boom and Its Hidden Costs
Batarya patlaması ve gizli maliyetleri
IELTS Academic tarzında bir okuma: Elektrikli araç bataryaları için gereken lityum ve kobalt nereden geliyor, madencilik ve geri dönüşüm neden önemli?
IELTS hazırlık okuması · B1
B1 hazırlık hâli. Metnin sadeleştirilmiş versiyonu: önce bunu oku, kelimeleri öğren, soruları çöz. Sonra yukarıdaki B2–C1 sekmesinden sınav seviyesindeki hâline geç.
Altı çizili kelimelere dokun!
Electric cars are becoming more popular around the world. They do not burn petrol, so they produce no gases while driving. But every electric car needs a large battery, and making these batteries metals such as lithium, cobalt and nickel.
Elektrikli arabalar dünya genelinde giderek daha popüler hâle geliyor. Benzin yakmadıkları için sürüş sırasında egzoz gazı üretmiyorlar. Ama her elektrikli araba büyük bir bataryaya ihtiyaç duyar ve bu bataryaları yapmak lityum, kobalt ve nikel gibi metaller gerektirir.
Getting these metals out of the ground can cause problems. In South America, some lithium is taken from salty water under dry deserts. The water is left in large so that it , and local people worry that this uses too much of their water.
Bu metalleri topraktan çıkarmak sorunlara yol açabiliyor. Güney Amerika'da lityumun bir kısmı kurak çöllerin altındaki tuzlu sudan elde ediliyor. Su buharlaşsın diye büyük havuzlarda bırakılıyor ve yerel halk bunun değerli sularının çok fazlasını harcamasından endişe ediyor.
Cobalt is another . Most of the world's cobalt comes from the Democratic Republic of the Congo. Some of it is dug by hand in small, dangerous mines, and there have been reports of children working there.
Kobalt da bir başka endişe kaynağı. Dünyadaki kobaltın çoğu Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nden geliyor. Bir kısmı küçük, tehlikeli madenlerde elle kazılıyor ve oralarda çocukların çalıştığına dair haberler var.
Scientists and companies are looking for solutions. Some new batteries do not use cobalt at all. Old batteries can also be recycled, and most of the valuable metals inside can be and used again. Electric cars are still better for the climate than petrol cars over their lifetime, but making their batteries more is important.
Bilim insanları ve şirketler çözüm arıyor. Bazı yeni bataryalar hiç kobalt kullanmıyor. Eski bataryalar da geri dönüştürülebiliyor ve içindeki değerli metallerin çoğu geri kazanılıp yeniden kullanılabiliyor. Elektrikli arabalar kullanım ömürleri boyunca iklim için benzinli arabalardan hâlâ daha iyi, ama bataryalarını daha sorumlu biçimde üretmek önemli.
Gramer ipucu
so that: -sın diye
so that + cümle, bir eylemin amacını belirtir: “… -sın diye, … -mesi için”. Arkasından genellikle can / could / will gelir.
Metinden:
The water is left in large pools so that it evaporates
Başka örnekler:
- I left early so that I could catch the bus.Otobüse yetişebileyim diye erken çıktım.
- Speak slowly so that everyone understands.Herkes anlasın diye yavaş konuş.
Bu metnin kelimeleri
- exhaust (gas) isim egzoz (gazı) Exhaust gases pollute the air.
- require fiil gerektirmek This job requires experience.
- pool isim havuz The hotel has a large pool.
- evaporate fiil buharlaşmak Water evaporates in the sun.
- precious sıfat değerli, kıymetli Water is precious in the desert.
- concern isim endişe, kaygı Safety is our main concern.
- recover fiil geri kazanmak Police recovered the stolen car.
- responsibly zarf sorumlu biçimde Please drink responsibly.
Anladın mı? Mini quiz
-
TRUE / FALSE / NOT GIVEN: Electric cars produce no exhaust gases while driving.
1. paragraf: “they produce no exhaust gases while driving”. True.
-
TRUE / FALSE / NOT GIVEN: All new batteries contain cobalt.
4. paragraf: “Some new batteries do not use cobalt at all.” False.
-
Why do some local people in South America worry about lithium production?
2. paragraf: suyun buharlaştırılması değerli sularının çok fazlasını harcıyor.
-
What does the writer say about electric cars and the climate?
4. paragraf: kullanım ömürleri boyunca iklim için benzinli arabalardan “still better”.
IELTS Academic Reading · B2–C1
IELTS tarzı metin. 373 kelime · True / False / Not Given ve çoktan seçmeli sorular · Önerilen süre: 8 dakika. Önce süre tutarak oku ve soruları çöz, sonra kelimelere ve çeviriye bak.
Altı çizili kelimelere dokun!
The rapid growth of electric vehicles is widely regarded as essential to reducing emissions from road transport. Yet the batteries that power these vehicles depend on a range of minerals, notably lithium, nickel, cobalt and graphite, and demand for these materials is projected to rise steeply over the coming decades. This has prompted growing scrutiny of the environmental and social costs with their extraction.
Elektrikli araçların hızlı yükselişi, karayolu ulaşımından kaynaklanan emisyonları azaltmak için yaygın olarak vazgeçilmez kabul ediliyor. Ancak bu araçlara güç veren lityum iyon bataryalar, başta lityum, nikel, kobalt ve grafit olmak üzere bir dizi minerale bağlı ve bu malzemelere olan talebin önümüzdeki on yıllarda hızla artacağı öngörülüyor. Bu durum, bunların çıkarılmasıyla ilişkili çevresel ve toplumsal maliyetlerin giderek daha yakından incelenmesine yol açtı.
Lithium is obtained mainly from two sources: hard-rock mines, principally in Australia, and underground brines in the so-called "lithium triangle" of Chile, Argentina and Bolivia. In the latter, mineral-rich brine is pumped into vast evaporation ponds, where the sun gradually the lithium over many months. Critics argue that this process can deplete scarce water resources in some of the driest regions on Earth, affecting local farmers and communities, although the precise impacts remain the subject of debate.
Lityum başlıca iki kaynaktan elde edilir: başta Avustralya'da olmak üzere sert kaya madenleri ve Şili, Arjantin ve Bolivya'dan oluşan ve "lityum üçgeni" olarak adlandırılan bölgedeki yeraltı tuzlu suları. İkincisinde mineral açısından zengin tuzlu su devasa buharlaştırma havuzlarına pompalanır ve güneş lityumu aylar içinde yavaş yavaş yoğunlaştırır. Eleştirmenler bu işlemin dünyanın en kurak bölgelerinden bazılarında kıt su kaynaklarını tüketerek yerel çiftçileri ve yerli toplulukları etkileyebileceğini savunuyor; ancak kesin hidrolojik etkiler hâlâ tartışma konusu.
Cobalt raises different concerns. Roughly 70 per cent of global supply comes from the Democratic Republic of the Congo, where a portion is produced by miners working with hand tools in hazardous conditions. Human rights organisations have documented cases of child labour at some of these sites, and battery manufacturers have faced pressure to their supply chains and demonstrate that their materials are responsibly sourced.
Kobalt farklı endişeler doğurur. Küresel arzın kabaca yüzde 70'i Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nden gelir; burada üretimin bir kısmı tehlikeli koşullarda el aletleriyle çalışan küçük ölçekli geleneksel madenciler tarafından yapılır. İnsan hakları örgütleri bu alanların bazılarında çocuk işçiliği vakalarını belgeledi ve batarya üreticileri tedarik zincirlerini izleme ve malzemelerinin sorumlu biçimde temin edildiğini gösterme yönünde baskıyla karşılaştı.
Technological change may ease some of these pressures. Lithium iron phosphate batteries, which contain no cobalt or nickel, have gained a large share of the market, particularly in China, and researchers are developing such as sodium-ion batteries that avoid lithium altogether. At the same time, recycling is expanding. Modern processes can recover a high proportion of the lithium, cobalt and nickel in used batteries, and the European Union has introduced rules requiring new batteries to contain minimum levels of recycled material in the future.
Teknolojik değişim bu baskıların bir kısmını hafifletebilir. Kobalt ya da nikel içermeyen lityum demir fosfat bataryalar, özellikle Çin'de, pazarın büyük bir payını ele geçirdi ve araştırmacılar lityumu tamamen devre dışı bırakan sodyum iyon bataryalar gibi alternatifler geliştiriyor. Aynı zamanda geri dönüşüm de genişliyor. Modern işlemler kullanılmış bataryalardaki lityum, kobalt ve nikelin yüksek bir oranını geri kazanabiliyor ve Avrupa Birliği gelecekte yeni bataryaların asgari düzeyde geri dönüştürülmüş malzeme içermesini zorunlu kılan kurallar getirdi.
It is important, however, to keep these problems in . Lifecycle analyses consistently find that, in most countries, an electric car produces lower total greenhouse gas emissions than a comparable petrol car over its lifetime, even when battery manufacturing is taken into account. The challenge, therefore, is not whether to transport but how to do so in a way that minimises harm, through stricter mining standards, greater and a more use of materials.
Ancak bu sorunları doğru bir perspektifte tutmak önemlidir. Yaşam döngüsü analizleri, çoğu ülkede bir elektrikli arabanın, batarya üretimi hesaba katıldığında bile, kullanım ömrü boyunca benzer bir benzinli arabadan daha düşük toplam sera gazı emisyonu ürettiğini tutarlı biçimde ortaya koyuyor. Dolayısıyla mesele ulaşımın elektriklendirilip elektriklendirilmemesi değil, bunun daha sıkı madencilik standartları, daha fazla şeffaflık ve malzemelerin daha döngüsel kullanımı yoluyla zararı en aza indirecek biçimde nasıl yapılacağıdır.
Gramer ipucu
the latter: ikincisi
the former / the latter, daha önce sayılan iki öğeden birincisini ya da ikincisini işaret eder: “ilki / ikincisi”. Tekrardan kaçınmak için akademik metinlerde sık kullanılır.
Metinden:
In the latter, mineral-rich brine is pumped into vast evaporation ponds
Başka örnekler:
- I like tea and coffee, but I prefer the latter.Çayı da kahveyi de severim ama ikincisini tercih ederim.
- Of the two plans, the former is cheaper.İki plandan ilki daha ucuz.
Bu metnin kelimeleri
- lithium-ion sıfat lityum iyon Phones use lithium-ion batteries.
- associated (with) sıfat (ile) ilişkili, bağlantılı There are risks associated with smoking.
- concentrate fiil yoğunlaştırmak The juice is concentrated by removing water.
- indigenous sıfat yerli, bölgeye özgü The indigenous people have lived here for centuries.
- hydrological sıfat hidrolojik, suyla ilgili They studied the hydrological cycle of the region.
- artisanal sıfat küçük ölçekli, el emeğine dayalı Artisanal fishing uses small boats.
- trace fiil izini sürmek, kaynağını bulmak The police traced the call.
- alternative isim alternatif, seçenek Is there an alternative to plastic?
- perspective isim bakış açısı, perspektif Try to see things from my perspective.
- electrify fiil elektriklendirmek The railway line was electrified in 1990.
- transparency isim şeffaflık Citizens demand transparency from the government.
- circular sıfat döngüsel A circular economy reduces waste.
Anladın mı? Mini quiz
-
TRUE / FALSE / NOT GIVEN: Demand for battery minerals is expected to fall in the coming decades.
1. paragraf: talebin “rise steeply” olacağı öngörülüyor. False.
-
TRUE / FALSE / NOT GIVEN: The exact effects of lithium extraction on water supplies are still debated.
2. paragraf: “the precise hydrological impacts remain the subject of debate”. True.
-
TRUE / FALSE / NOT GIVEN: Sodium-ion batteries are already used in most electric cars.
Metin sodyum iyon bataryaların “being developed” olduğunu söylüyor; araçlardaki payından söz etmiyor. Not Given.
-
What is the main advantage of lithium iron phosphate batteries mentioned in the passage?
4. paragraf: “which contain no cobalt or nickel”.
-
What is the writer's conclusion in the final paragraph?
5. paragraf: mesele elektriklendirmenin kendisi değil, zararı en aza indirecek biçimde yapılması.