YDS · Sınav metni · Metin 153
When Languages Disappear
Diller kaybolduğunda
YDS/YÖKDİL tarzında bir okuma: Dünyadaki dillerin neredeyse yarısı neden tehlikede, bir dil öldüğünde neler kaybolur ve diller nasıl canlandırılabilir?
YDS hazırlık okuması · B1
B1 hazırlık hâli. Metnin sadeleştirilmiş versiyonu: önce bunu oku, kelimeleri öğren, soruları çöz. Sonra yukarıdaki B2–C1 sekmesinden sınav seviyesindeki hâline geç.
Altı çizili kelimelere dokun!
There are about 7,000 languages in the world today. However, many of them are in danger. Experts believe that around 40 per cent of the world's languages are , and some have only a few left.
Bugün dünyada yaklaşık 7.000 dil var. Ancak bunların çoğu tehlikede. Uzmanlar dünya dillerinin yaklaşık yüzde 40'ının tehlike altında olduğuna inanıyor ve bazılarının yalnızca birkaç konuşuru kaldı.
Why do languages disappear? Usually, it happens slowly. Parents start to speak a more language, such as English or Spanish, because it helps their children find jobs. Over time, the children do not learn the old language, and when the last speakers die, the language is gone.
Diller neden kaybolur? Genellikle bu yavaş olur. Ebeveynler çocuklarının iş bulmasına yardım ettiği için İngilizce ya da İspanyolca gibi daha güçlü bir dil konuşmaya başlar. Zamanla çocuklar eski dili öğrenmez ve son konuşurlar öldüğünde dil yok olur.
When a language dies, we lose more than words. We also lose stories, songs and about plants, animals and the local . In 1992, Tevfik Esenç, the last fluent speaker of a language called Ubykh, died in a village in Türkiye. Ubykh was famous because it had more than 80 different sounds.
Bir dil öldüğünde kelimelerden fazlasını kaybederiz. Hikâyeleri, şarkıları ve bitkiler, hayvanlar ve yerel çevre hakkındaki bilgileri de kaybederiz. 1992'de Ubıhça denen dili akıcı konuşan son kişi olan Tevfik Esenç, Türkiye'de bir köyde öldü. Ubıhça, 80'den fazla farklı ünsüz sesi olmasıyla ünlüydü.
Fortunately, languages can sometimes be saved. In New Zealand, special schools teach young children the Māori language. In Wales, more people now learn Welsh. Hebrew is a example: for centuries it was mainly used in religious texts, but today millions of people speak it every day. With and support, a language can come back to life.
Neyse ki diller bazen kurtarılabilir. Yeni Zelanda'da özel okullar küçük çocuklara Maori dilini öğretiyor. Galler'de artık daha fazla insan Galce öğreniyor. İbranice dikkat çekici bir örnek: Yüzyıllarca çoğunlukla dinî metinlerde kullanıldı ama bugün milyonlarca insan onu her gün konuşuyor. Çaba ve destekle bir dil yeniden hayata dönebilir.
Gramer ipucu
more than: -den fazla
more than + sayı / isim, bir miktarın belirli bir sınırı aştığını gösterir: “-den fazla”. Karşıtı less than / fewer than.
Metinden:
we lose more than words
Başka örnekler:
- More than 100 people came to the party.Partiye 100'den fazla kişi geldi.
- This book is more than a story.Bu kitap bir hikâyeden fazlası.
Bu metnin kelimeleri
- endangered sıfat tehlike altındaki The panda is an endangered animal.
- speaker isim konuşur, konuşan kişi There are millions of Turkish speakers.
- powerful sıfat güçlü English is a powerful language today.
- knowledge isim bilgi He has a lot of knowledge about history.
- environment isim çevre We must protect the environment.
- consonant isim ünsüz (harf/ses) "B" and "T" are consonants.
- remarkable sıfat dikkat çekici, olağanüstü She made a remarkable recovery.
- effort isim çaba Learning a language takes effort.
Anladın mı? Mini quiz
-
According to the passage, about ---- of the world's languages are endangered.
1. paragraf: “around 40 per cent”.
-
It is stated that parents often stop speaking the old language because ----.
2. paragraf: güçlü dil çocukların iş bulmasına yardım ettiği için.
-
The passage mentions Tevfik Esenç as ----.
3. paragraf: Ubıhçayı akıcı konuşan son kişi.
-
Hebrew is given as an example of a language that ----.
4. paragraf: bugün milyonlarca insan onu her gün konuşuyor; dil canlandırma örneği.
YDS / YÖKDİL Okuma · B2–C1
YDS tarzı metin. 374 kelime · 5 şıklı okuma ve kelime soruları · Önerilen süre: 8 dakika. Önce süre tutarak oku ve soruları çöz, sonra kelimelere ve çeviriye bak.
Altı çizili kelimelere dokun!
Of the roughly 7,000 languages spoken in the world today, a substantial proportion are at risk of disappearing. According to widely used estimates, around 40 per cent are endangered, many of them spoken by fewer than a thousand people. Linguists warn that a large share of the world's linguistic diversity could be lost within this century, a rate of decline that some compare to the of biological species.
Bugün dünyada konuşulan kabaca 7.000 dilin önemli bir bölümü yok olma riskiyle karşı karşıya. Yaygın olarak kullanılan tahminlere göre yaklaşık yüzde 40'ı tehlike altında ve bunların çoğu binden az kişi tarafından konuşuluyor. Dilbilimciler dünyanın dilsel çeşitliliğinin büyük bir kısmının bu yüzyıl içinde kaybolabileceği uyarısında bulunuyor; bazıları bu gerileme hızını biyolojik türlerin yok oluşuna benzetiyor.
Language loss rarely occurs suddenly. More often it is the result of a gradual , in which a community comes to favour a dominant language associated with education, employment and social . Parents may choose to raise their children in that language in the belief that it will improve their prospects. As a result, between generations is interrupted, and once the last fluent speakers die, the language becomes .
Dil kaybı nadiren aniden gerçekleşir. Çoğu zaman bir topluluğun eğitim, istihdam ve toplumsal prestijle ilişkilendirilen baskın bir dili tercih etmeye başladığı kademeli bir kaymanın sonucudur. Ebeveynler, çocuklarının geleceğini iyileştireceği inancıyla onları o dilde yetiştirmeyi seçebilir. Bunun sonucunda kuşaklar arası aktarım kesintiye uğrar ve son akıcı konuşurlar öldüğünde dil ölü hâle gelir.
The consequences extend well beyond the loss of vocabulary. Each language a particular way of categorising experience, and many contain detailed knowledge about local plants, animals and ecosystems that has never been written down. The death of Ubykh, a language of the Caucasus whose last fluent speaker, Tevfik Esenç, died in Türkiye in 1992, deprived linguists of one of the most phonetically complex languages ever recorded, with more than 80 consonants but only two or three vowels.
Sonuçlar kelime kaybının çok ötesine uzanır. Her dil, deneyimi kategorilere ayırmanın kendine özgü bir yolunu somutlaştırır ve pek çoğu yerel bitkiler, hayvanlar ve ekosistemler hakkında hiç yazıya geçirilmemiş ayrıntılı bilgiler içerir. Son akıcı konuşuru Tevfik Esenç 1992'de Türkiye'de ölen bir Kafkas dili olan Ubıhçanın ölümü, dilbilimcileri kaydedilmiş en karmaşık ses yapısına sahip dillerden birinden yoksun bıraktı; bu dilde 80'den fazla ünsüz ama yalnızca iki ya da üç ayırt edici ünlü vardı.
Nevertheless, decline is not . The revival of Hebrew, which for centuries functioned mainly as a literary and language before becoming the everyday language of millions in the twentieth century, is often cited as the most striking example. More recently, the Māori community in New Zealand established "language nests", early-childhood centres in which young children are in Māori, and Welsh has benefited from bilingual education and official recognition.
Bununla birlikte gerileme geri döndürülemez değildir. Yüzyıllarca ağırlıklı olarak edebî ve dinî bir dil işlevi gördükten sonra yirminci yüzyılda milyonların gündelik dili hâline gelen İbranicenin canlanması, sıklıkla en çarpıcı örnek olarak gösterilir. Daha yakın zamanda Yeni Zelanda'daki Maori topluluğu, küçük çocukların Maori diline yoğun biçimde maruz bırakıldığı erken çocukluk merkezleri olan "dil yuvaları"nı kurdu; Galce de iki dilli eğitimden ve resmî tanınmadan faydalandı.
Such efforts suggest that the fate of a language depends less on its size than on the attitudes and resources of its community. Documentation, including audio recordings, dictionaries and grammars, can at least preserve a record of languages that cannot be saved. However, most linguists stress that the most effective form of is ensuring that children continue to learn and use a language at home, for a language that is no longer spoken survives only as an rather than as a living means of communication.
Bu tür çabalar bir dilin kaderinin büyüklüğünden çok topluluğunun tutumlarına ve kaynaklarına bağlı olduğunu düşündürüyor. Ses kayıtları, sözlükler ve dilbilgisi kitaplarını içeren belgeleme, kurtarılamayan dillerin en azından bir kaydını koruyabilir. Ancak dilbilimcilerin çoğu, korumanın en etkili biçiminin çocukların bir dili evde öğrenmeye ve kullanmaya devam etmesini sağlamak olduğunu vurguluyor; çünkü artık konuşulmayan bir dil, yaşayan bir iletişim aracı olarak değil, ancak bir kalıntı olarak varlığını sürdürür.
Gramer ipucu
depend less on … than on …
less X than Y yapısı iki etkeni karşılaştırıp ikincisini daha önemli gösterir: “X'ten çok Y'ye bağlı olmak”. YDS'de ana fikir sorularında sık geçer.
Metinden:
the fate of a language depends less on its size than on the attitudes and resources of its community
Başka örnekler:
- Success depends less on talent than on hard work.Başarı yetenekten çok sıkı çalışmaya bağlıdır.
- Happiness depends less on money than on relationships.Mutluluk paradan çok ilişkilere bağlıdır.
Bu metnin kelimeleri
- extinction isim yok oluş, nesli tükenme Many animals face extinction.
- shift isim kayma, değişim There has been a shift in public opinion.
- prestige isim prestij, saygınlık The job brings a lot of prestige.
- transmission isim aktarım, iletim The transmission of culture happens through family.
- extinct sıfat ölü (dil), nesli tükenmiş Dinosaurs are extinct.
- embody fiil somutlaştırmak, cisimleştirmek The building embodies modern design.
- distinctive sıfat ayırt edici, kendine özgü She has a very distinctive voice.
- irreversible sıfat geri döndürülemez The damage may be irreversible.
- immerse (in) fiil (-e) daldırmak, yoğun biçimde maruz bırakmak The best way to learn is to immerse yourself in the language.
- preservation isim koruma, muhafaza The preservation of old buildings is important.
- artefact isim eser, kalıntı The museum displays ancient artefacts.
- liturgical sıfat ayinle ilgili, dinî törenlere ait Latin was used as a liturgical language.
Anladın mı? Mini quiz
-
According to the passage, many endangered languages ----.
1. paragraf: “many of them spoken by fewer than a thousand people”.
-
It is stated in paragraph 2 that language loss usually happens ----.
2. paragraf: “the result of a gradual shift” baskın bir dile doğru.
-
Ubykh is mentioned in the passage as an example of a language that ----.
3. paragraf: “one of the most phonetically complex languages”; 80'den fazla ünsüz.
-
The "language nests" in New Zealand are ----.
4. paragraf: küçük çocukların Maori'ye yoğun biçimde maruz kaldığı erken çocukluk merkezleri.
-
According to most linguists, the most effective way to preserve a language is ----.
5. paragraf: en etkili koruma, çocukların dili evde öğrenmeye ve kullanmaya devam etmesi.