IELTS · Sınav metni · Metin 158
Citizen Science: When Everyone Can Be a Researcher
Vatandaş bilimi: Herkes araştırmacı olabildiğinde
IELTS Academic tarzında bir okuma: Gönüllüler galaksileri sınıflandırarak, kuş sayarak ve oyun oynayarak bilime nasıl katkı sağlıyor?
IELTS hazırlık okuması · B1
B1 hazırlık hâli. Metnin sadeleştirilmiş versiyonu: önce bunu oku, kelimeleri öğren, soruları çöz. Sonra yukarıdaki B2–C1 sekmesinden sınav seviyesindeki hâline geç.
Altı çizili kelimelere dokun!
Science is not only done by professional scientists in . Today, millions of ordinary people help with research in their free time. This is called citizen science. Volunteers count birds, plants, measure rain or look at pictures of space on their computers.
Bilim yalnızca laboratuvarlardaki profesyonel bilim insanları tarafından yapılmıyor. Bugün milyonlarca sıradan insan boş zamanlarında araştırmalara yardım ediyor. Buna vatandaş bilimi deniyor. Gönüllüler kuşları sayıyor, bitkilerin fotoğrafını çekiyor, yağmuru ölçüyor ya da bilgisayarlarında uzay görüntülerine bakıyor.
One famous project is Galaxy Zoo. In 2007, astronomers had nearly a million pictures of , far too many to study themselves. They asked the public for help, and within a year, more than 100,000 volunteers had joined. A Dutch school teacher even a strange new object in space.
Ünlü projelerden biri Galaxy Zoo. 2007'de gökbilimcilerin elinde kendi başlarına incelemeleri mümkün olmayacak kadar çok, yaklaşık bir milyon galaksi görüntüsü vardı. Halktan yardım istediler ve bir yıl içinde 100.000'den fazla gönüllü katıldı. Hollandalı bir okul öğretmeni uzayda tuhaf yeni bir cisim bile keşfetti.
Citizen science is also useful for studying nature. In bird-counting projects, people around the world which birds they see. Scientists use this to learn how birds move and how their numbers change.
Vatandaş bilimi doğayı incelemek için de faydalı. Kuş sayma projelerinde dünyanın dört bir yanındaki insanlar gördükleri kuşları bildiriyor. Bilim insanları bu bilgiyi kuşların nasıl hareket ettiğini ve sayılarının nasıl değiştiğini öğrenmek için kullanıyor.
Of course, volunteers sometimes make mistakes. To solve this problem, projects often ask several people to check the same thing. Citizen science helps scientists, and it also helps the understand how science works. Anyone with can take part.
Elbette gönüllüler bazen hata yapıyor. Bu sorunu çözmek için projeler genellikle aynı şeyi birkaç kişiye kontrol ettiriyor. Vatandaş bilimi bilim insanlarına yardım ediyor, ayrıca halkın bilimin nasıl işlediğini anlamasına da yardım ediyor. Merakı olan herkes katılabilir.
Gramer ipucu
far too + sıfat: çok fazla …
far too + sıfat / many / much, too'yu güçlendirir: “çok fazla, gereğinden çok daha …”. Olumsuz bir aşırılık anlatır.
Metinden:
far too many to study themselves
Başka örnekler:
- This coffee is far too hot.Bu kahve fazlasıyla sıcak.
- There were far too many people at the concert.Konserde gereğinden çok fazla insan vardı.
Bu metnin kelimeleri
- laboratory isim laboratuvar She works in a science laboratory.
- photograph fiil fotoğrafını çekmek He photographed the old building.
- galaxy isim galaksi Our galaxy is called the Milky Way.
- discover fiil keşfetmek Who discovered penicillin?
- report fiil bildirmek, rapor etmek Please report any problems.
- information isim bilgi I need more information.
- the public isim halk, kamu The museum is open to the public.
- curiosity isim merak Children are full of curiosity.
Anladın mı? Mini quiz
-
TRUE / FALSE / NOT GIVEN: Citizen scientists are usually paid for their work.
Metin gönüllülerin boş zamanlarında yardım ettiğini söylüyor ama ücret konusuna değinmiyor. Not Given.
-
TRUE / FALSE / NOT GIVEN: More than 100,000 volunteers joined Galaxy Zoo within a year.
2. paragraf: “within a year, more than 100,000 volunteers had joined”. True.
-
Why did astronomers ask the public for help with Galaxy Zoo?
2. paragraf: kendileri incelemek için “far too many” görüntü vardı.
-
How do projects deal with volunteers' mistakes?
4. paragraf: aynı şeyi birkaç kişiye kontrol ettiriyorlar.
IELTS Academic Reading · B2–C1
IELTS tarzı metin. 381 kelime · True / False / Not Given ve çoktan seçmeli sorular · Önerilen süre: 8 dakika. Önce süre tutarak oku ve soruları çöz, sonra kelimelere ve çeviriye bak.
Altı çizili kelimelere dokun!
Scientific research is often imagined as the exclusive of professionals working in universities and laboratories. In reality, members of the public have long contributed to knowledge: amateur naturalists and astronomers made important observations for centuries, and the Christmas Bird Count in North America has been running since 1900. What has changed in recent decades is the scale of participation. The internet and smartphones now allow millions of to collect and analyse data, a practice known as citizen science.
Bilimsel araştırma çoğu zaman üniversitelerde ve laboratuvarlarda çalışan profesyonellerin tekelindeki bir alan olarak hayal edilir. Gerçekte halk uzun zamandır bilgiye katkıda bulunuyor: Amatör doğa bilimciler ve gökbilimciler yüzyıllar boyunca önemli gözlemler yaptı ve Kuzey Amerika'daki Noel Kuş Sayımı 1900'den beri yapılıyor. Son on yıllarda değişen şey katılımın ölçeği. İnternet ve akıllı telefonlar artık milyonlarca gönüllünün veri toplamasına ve analiz etmesine olanak tanıyor; bu uygulama vatandaş bilimi olarak biliniyor.
A example is Galaxy Zoo, launched in 2007. Astronomers had accumulated images of nearly a million galaxies, a volume far beyond what a small research team could . By inviting the public to sort galaxies by shape online, the project attracted more than 100,000 participants in its first year. Volunteers' classifications proved in accuracy to those of experts, and one participant, a Dutch school teacher named Hanny van Arkel, noticed an unusual glowing cloud of gas that became the subject of numerous scientific papers.
Öncü bir örnek 2007'de başlatılan Galaxy Zoo'dur. Gökbilimciler yaklaşık bir milyon galaksinin görüntüsünü biriktirmişti; bu, küçük bir araştırma ekibinin sınıflandırabileceğinin çok ötesinde bir hacimdi. Proje, halkı galaksileri internet üzerinden biçimlerine göre ayırmaya davet ederek ilk yılında 100.000'den fazla katılımcı çekti. Gönüllülerin sınıflandırmalarının doğruluk açısından uzmanlarınkiyle karşılaştırılabilir olduğu görüldü ve katılımcılardan biri, Hanny van Arkel adlı Hollandalı bir okul öğretmeni, pek çok bilimsel makalenin konusu olan alışılmadık, parlayan bir gaz bulutu fark etti.
Citizen science has proved particularly valuable in ecology, where data must be gathered across wide areas and long periods. Platforms on which birdwatchers log their have accumulated hundreds of millions of records, enabling researchers to map migration routes and track population changes with a level of detail that would otherwise be . Other projects take more forms: in the online game Foldit, players to solve the structure of a viral protein that had puzzled scientists for years.
Vatandaş bilimi, verilerin geniş alanlarda ve uzun dönemler boyunca toplanması gereken ekolojide özellikle değerli olduğunu kanıtladı. Kuş gözlemcilerinin gözlemlerini kaydettiği platformlar yüz milyonlarca kayıt biriktirdi; bu da araştırmacıların göç yollarını haritalamasını ve nüfus değişimlerini başka türlü ulaşılamayacak bir ayrıntı düzeyinde izlemesini sağladı. Diğer projeler daha alışılmadık biçimler alıyor: Çevrimiçi oyun Foldit'te oyuncular, bilim insanlarının yıllardır çözemediği bir virüs proteininin yapısını çözmek için iş birliği yaptı.
Nevertheless, citizen science faces legitimate questions about data quality. Volunteers vary in skill and commitment, and observations tend to be concentrated in areas that are easy to reach, which can introduce . Well-designed projects address these concerns by having multiple participants classify the same item, providing training, and using statistical methods to correct for uneven sampling.
Bununla birlikte vatandaş bilimi veri kalitesine ilişkin haklı sorularla karşı karşıya. Gönüllülerin becerisi ve bağlılığı farklılık gösteriyor ve gözlemler ulaşılması kolay bölgelerde yoğunlaşma eğiliminde; bu da yanlılığa yol açabiliyor. İyi tasarlanmış projeler bu endişeleri aynı öğeyi birden fazla katılımcıya sınıflandırtarak, eğitim vererek ve dengesiz örneklemeyi düzeltmek için istatistiksel yöntemler kullanarak gideriyor.
Beyond its contribution to research, citizen science may offer broader social benefits. Participants often report a deeper understanding of scientific methods and a greater sense of connection to the natural world. Some researchers argue that such engagement could help to build public trust in science at a time when about expert knowledge is widespread. If so, the greatest of citizen science may lie not only in the data it produces but in the relationship it creates between scientists and society.
Araştırmaya katkısının ötesinde vatandaş bilimi daha geniş toplumsal faydalar da sunabilir. Katılımcılar sıklıkla bilimsel yöntemleri daha derinden anladıklarını ve doğal dünyayla daha güçlü bir bağ hissettiklerini bildiriyor. Bazı araştırmacılar bu tür bir katılımın, uzman bilgisine karşı şüpheciliğin yaygın olduğu bir dönemde halkın bilime güvenini artırmaya yardım edebileceğini savunuyor. Eğer öyleyse, vatandaş biliminin en büyük mirası yalnızca ürettiği verilerde değil, bilim insanları ile toplum arasında kurduğu ilişkide yatıyor olabilir.
Gramer ipucu
otherwise: aksi hâlde, başka türlü
otherwise, bir koşul gerçekleşmeseydi ne olacağını anlatır: “aksi hâlde, başka türlü”. would otherwise be … kalıbı akademik metinlerde sık görülür.
Metinden:
a level of detail that would otherwise be unattainable
Başka örnekler:
- Hurry up, otherwise we'll miss the train.Acele et, yoksa treni kaçıracağız.
- The money helped people who would otherwise go hungry.Para, başka türlü aç kalacak insanlara yardım etti.
Bu metnin kelimeleri
- domain isim alan, ilgi alanı Cooking used to be the domain of women.
- pioneering sıfat öncü She did pioneering work in medicine.
- classify fiil sınıflandırmak Books are classified by subject.
- comparable (to) sıfat (ile) karşılaştırılabilir, benzer The two cars are comparable in price.
- sighting isim görme, gözlem There were several sightings of the rare bird.
- unattainable sıfat ulaşılamaz For many, owning a house seems unattainable.
- unconventional sıfat alışılmadık He has an unconventional teaching style.
- collaborate fiil iş birliği yapmak The two companies collaborated on the project.
- bias isim yanlılık, önyargı The survey showed a clear bias.
- scepticism isim şüphecilik The plan was met with scepticism.
- legacy isim miras His greatest legacy was the school he founded.
- volunteer isim gönüllü The festival needs volunteers.
Anladın mı? Mini quiz
-
TRUE / FALSE / NOT GIVEN: Members of the public only began contributing to science after the internet was invented.
1. paragraf: halk “have long contributed”; örneğin Noel Kuş Sayımı 1900'den beri. False.
-
TRUE / FALSE / NOT GIVEN: Galaxy Zoo volunteers' classifications were about as accurate as those of experts.
2. paragraf: doğruluk açısından “comparable” idi. True.
-
TRUE / FALSE / NOT GIVEN: Most Foldit players were professional biologists.
Metin oyuncuların mesleğinden söz etmiyor. Not Given.
-
Why can citizen science data be biased, according to paragraph 4?
4. paragraf: gözlemler ulaşılması kolay bölgelerde yoğunlaşıyor.
-
What does the writer suggest might be citizen science's greatest legacy?
5. paragraf: en büyük miras bilim insanları ile toplum arasındaki ilişki olabilir.